Դեռ որքա՞ն երկար է Թուրքիան թակելու Եվրամիության դռները

Առայժմ ԵՄ-ն ամուր է պահում դիրքերը. Թուրքիան ասիական երկիր է և այն տեղ չունի Եվրոպայում: Աշխարհագրական գործոնը կարող է վերջին փաստարկը դառնալ ավելի քան կեսդարյա բանակցությունների ավարտի մեջ

Թուրքիայի նոր կառավարությունում ստեղծվել է ԵՄ հարցերով նախարարություն: Գերատեսչության ղեկավար է դարձել Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության հարցերով գլխավոր բանակից Էղեմեն Բաղիշը: Նախարարությանը միացել է նաև Ազգային գործակալությունը, որը զբաղվում է արտասահմանում թուրք ուսանողների կրթության համակարգմամբ: Էղեմեն Բաղիշը կարծում է, որ նախապաշարմունքները, որոնք ամենամեծ արգելքն եմ Թուրքիայի` ԵՄ-ին անդամակցելու ճանապարհին, արմատախիլ կանեն ուսանողները: «Կարևոր է, որպեսզի շուրջ 40 հազար ուսանողներ, որոնք ամեն տարի մեկնում են Եվրոպա, բացատրեն, թե ինչու պետք է Թուրքիան դառնա ԵՄ անդամ»,- նշել է նա:

PanARMENIAN.Net - Եթե ամեն ինչ որոշեին ուսանողները, ապա Թուրքիան արդեն վաղուց կլիներ ԵՄ անդամ: Բայց որքան էլ թուրքերը եվրոպացիներին բացատրեն ԵՄ մտնելու դրական կողմերը, գերմանացիների և ֆրանսիացների 60 տոկոսը կտրականապես դեմ է ԵՄ նման քայլին: Ֆրանսիան և Գերմանիան 70-միլիոնանոց մահմեդական երկրի` Եվրոպա մտնելու ամենագլխավոր հակառակորդներն են, որին առանց այդ էլ սպառնում է մասնակի մահմեդականացում: Այս հարցում հատուկ դիրքորոշում ունի Ֆրանսիայի նախագահը, ով էլ որ այն լինի: «Թուրքիան չի կարող դառնալ ԵՄ անդամ, քանի որ դա նրա տեղը չէ»,- միշտ ասել է Ֆրանսիայի նախկին նախագահ Վալերի Ժիսկար դ'Էտսենը: Ֆրանսիայի ներկա նախագահի մասին խոսելու հարկ անգամ չկա: Հասարակական կարծիքի վերջին հարցման ժամանակ ԵՄ-ին չանդամակցելու գլխավոր պատճառներն են քրդական հարցը, Կիպրոսի խնդրի կարգավորված չլինելը և մարդու իրավունքները, որոնց վիճակը Թուրքիայում այդքան էլ լավ չէ: Եվ դա մեղմ է ասված: Լրագրողների համատարած ձերբակալությունները, գրողների հետապնդումները, Հրանտ Դինքի սպանությունը հազիվ թե Անկարային գրավչություն հաղորդեն եվրոպական հասարակության աչքում: Մարդու իրավունքների հարցերով Եվրոպայի խորհրդի հանձնակատար Թոմաս Համարբերգի խոսքով, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Օրհան Փամուկի նմատմամբ թուրքական դատարանի կողմից տուգանք սահմանելը «տագնապալի ազդանշան է»:

Համարբերգի զեկույցում ասվում է, որ տուգանք կիրառելու որոշման պատճառը դարձել է 2006-ին Օրհան Փամուկի հարցազրույցը շվեյցարական թերթին, որում թուրք գրողը հայտարարել է 1 մլն հայերի և 30 հազար քրդերի սպանության մասին: Համարյա Թուրքիայի ՔՕ 301-րդ հոդվածը, որը կարծես թե փոխվել է, բայց դեռևս գործում է: Իսկ Փամուկն ընդամենն ասել է ճշմարտությունը…

Բայց բանը միայն մարդու իրավունքների մեջ չէ: Բուլղարացի քաղաքագետների կարծիքով, Թուրքիան չի կարող դառնալ ԵՄ անդամ: «Թուրքիան դեռևս չի հատուցել բուլղարացիների հետնորդների վնասները, որոնք Օսմանյան կայսրության կողմից ենթարկվել են հալածանքնեի 20-րդ դարի սկզբին»,- ասել է Բուլղարիայի Ազգայնական կուսակցության առաջնորդ Կրասիմիր Կարասկանչանովը: Թուրքիայից նման պահանջներ ունի նաև հայ ժողովուրդը, որը մինչև հիմա սպասում է Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը: Եվ որքան էլ ասեն թուրք քաղաքական գործիչները, որ Թուրքիան Օսմանյան կայսրության ժառանգորդը չէ, գործի էությունը դրանից չի փոխվում:

Բայց Թուրքիայի համար առավել հիվանդագին է քրդական հարցը: Չնայած վարչապետ Էրդողանի հայտարարություններին այն մասին, որ քրդերն օգտվելու են նույն իրավունքներից, ինչ թուրքերը, իրականում ամեն ինչ վերջանում է բռնության հերթական պոռթկումով: Անցյալ շաբաթ Դիարբեքիրում կայացել է Քրդական Մեջլիսի առաջին նիստը, որում Խաղաղություն և ժողովրդավարություն կուսակցության պատգամավորները պահանջել են ազատ արձակել կուսակցության ձերբակալված անդամներին և փոփոխություն մտցնել երկրի սահմանադրության մեջ, որով քրդերն իրավունք են ունենալու խոսել իրենց լեզվով, ունենալ թերթ, արտահայտել իրենց կարծիքը: Եթե Անկարան հրաժարվի զիջել իր դիրքերը, կուսակցությունը Դիարբեքիրում կհավաքվի ամեն շաբաթ: Ստացվում է, քրդերը պատրաստվում են անկախ Քուրդիստանի ստեղծմանը: Պոլ Կուբիչեկը` Օքլենդի համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսորը և թուրքական քաղաքականության գծով փորձագետը, ասում է, որ քրդական այլընտրանքային խորհրդարանի ստեղծման հնարավորությունը շատ տագնապալի և ապակայունացնող գործոն է:

Եվ, վերջապես, Կիպրոսի խնդիրը: 1947-ին բռնազավթելով Կիպրոսի կղզին՝ Թուրքիան մինչև հիմա դուրս չի բերում իր 35-հազարանոց կոնտինգենտը, արդարանալով նրանով, որ զորքերը պահպանուն են Կիպրոսի թուրքերին: Զինվորական կոնտինգենտը խանգարում է նաև պայմանավորվել կղզու հունական և թուրքական համայնքներին, և քանի դեռ այն չի հեռացել, Կիպրոսի դրությունը չի փոխվի: Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը ճանաչվել է միայն Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից և փորձում է դառնալ միջազգային իրավունքի սուբյեկտ, սակայն Կիպրոսի Հանրապետությունը, որը պատրաստ է ցանկացած բանակցությունների, չի ճանաչում Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը, քանի որ դա արհեստական ձևավորված, թուրք սվինավորների վրա պահվող կառույց է:

Միաժամանակ, ԱԳՆ ղեկավար Ահմեդ Դավութօղլուն հայտարարել է, որ Թուրքիան կարող է սառեցնել հարաբերությունները ԵՄ հետ, եթե մինչև 2012-ի հուլիսի 12-ը չլուծվի Կիպրոսի կղզիների բաժանման հարցը: Նրա խոսքով, եթե հունական համայնքը հաղթանակ տանի բանակցություններում և իր վրա վերցնի ԵՄ նախագահությունը, դա Թուրքիայի համար կհանգեցնի փակուղու, որի արդյունքում կսառեցվեն ԵՄ հետ բոլոր այլ հարաբերությունները: Դավութօղլուսի խոսքերի մեջ ոչ մի նոր բան չկա. Նույն շանտաժի քաղաքականությունը, սակայն թուրքական դիվանագիտությունը նախանձելի հաստատակամությամբ հետևում է մեկ ընթացքի, և պետք է խոստովանել, հասնում է որոշակի նպատակների: Արդեն այն, որ Թուրքիան, չնայած «արաբական գարնան» աջակցությանը, ամեն դեպքում կողմնորոշված է դեպի Արևմուտք, երկարաժամկետ հեռանկարում Անկարայի և թուրքական դիվանագիտության ճիշտ ընտրությունն է:

Բայց, այնուամենայնիվ, առայժմ ԵՄ ամուր է պահում իր դիրքերը. Թուրքիան ասիական երկիր է և այն տեղ չունի Եվրամիությունում: Աշխարհագրական գործոնը կարող է վերջին փաստարկը դառնալ ավելի քան կեսդարյա բանակցությունների ավարտի մեջ: Վերջապես Թուրքիայի եվրոպական մասը դա Ստամբուլի կեսն է և վերջ: Բայց ոչ ոք չի կարող կանխագուշակել, թե ինչպես կդասավորվեն հանգամանքները Մերձավոր Արևելքում և որքանով Արևմուտքը շահագգրգռված կլինի Թուրքիայի մասնակցության մեջ արաբական հեղափոխությունների անցանկալի հետևանքները վերացնելիս, որոնց վերջը չի երևում:

Կարինե Տեր-Սահակյան
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Ինչպես է իրականանում Հոլիվուդ հասնելու երևանցի աղջկա երազանքը
Ինչ պատահեց «Վագներ ՄԶԿ»-ին Դեր Զորի մատույցներում
Ազնավուրը՝ կյանքի, կանանց ու արվեստի մասին
Հայաստանի (և ոչ միայն) ամենատարօրինակ օրենքները
 Ուշադրության կենտրոնում
BBC. Ադրբեջանական բանակում խոշտանգումների միջոցով հայ լրտեսների են փնտրել

BBC. Ադրբեջանական բանակում խոշտանգումների միջոցով հայ լրտեսների են փնտրել Ըստ իրավապաշտպան Օքթայ Գյուլալիևայի, նրանցից 9 մահացան՝ չդիմանալով կտտանքներին

 Բաժնի այլ նյութերը
Հոքինգից մինչև Ազնավուր Ում կորցրինք 2018-ին
Խաչապուրի bizimdir Վրաստանի տնտեսական կախվածությունն Ադրբեջանից՝ թվերով
Ընտանեկան բռնություն, գարդասիլ ու ծխելու արգելք 2017-ի ամենահնչեղ 10 հասարակական իրադարձությունը