// IP Marketing video - START// IP Marketing video - END
Ինչպես պայքարել հետծննդյան դեպրեսիայի դեմ

Երբ ատում ես քեզ ու երեխայիդ.

Ինչպես պայքարել հետծննդյան դեպրեսիայի դեմ

PanARMENIAN.Net - Հետծննդյան դեպրեսիա՝ հոգեբանական, թե հոգեկան խնդիր: Առաջացման նախապայմանների ու բուժման մեթոդների մասին PanARMENIAN.Net-ը զրուցել է հոգեբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, «Սթրես» հոգեկան առողջության վերականգնման կենտրոնի կլինիկայի ղեկավար Սամվել Սուքիասյանի հետ:

Հետծննդյան դեպրեսիան՝ հոգեկան շեղում

Միջին հաշվով աշխարհում ծննդկանների 10-15%-ի մոտ ծննդաբերությունից հետո նկատվում են հետծննդյան շրջանի հոգեկան առողջության խանգառումներ: Նրանցից մոտ 30%-ն ունենում է հետծննդյան փսիխոզներ, մնացածի մոտ նկատվում է ուղղակի «ծննդկանի թախիծ», ավելի թեթև աստիճանի խնդիրներ, որոնք 2-3 շաբաթվա ընթացքում կարգավորվում ու անցնում են: Հայաստանում մոտավորապես նույն պատկերն է, չնայած պաշտոնական վիճակագրություն չկա:

Քանի որ գործ ունենք հոգեկան խնդիրների հետ, ցանկացած հոգեբույժ պետք է առանձին դեպքերում առանձին մոտեցում գտնի հիվանդին կամ նրա հարազատներին խնդիրը ներկայացնելու համար: Իհարկե, ոչ մեկ չի ցանկանում իրեն հոգեկան շեղումներ ունեցող մարդ ճանաչել, սակայն դա բուժման, օգնության, շտկման կարիք ունի, այլապես հիվանդությունը միայն կխորանա: Պետք է հաշվի առնել, թե ում ես ուղղորդում, գուցե մի դեպքում կարելի է բաց տեքստով ասել, այլ դեպքում՝ ուրիշ մոտեցում ցուցաբերել:

Նորածին երեխայի նկատմամբ անտարբերությունը

Հետծննդյան դեպրեսիայի հիմնական նշաններն են թուլությունը, վատ տրամադրությունը, տագնապի զգացողությունը, վախը, վերաբերմունքի փոփոխությունը ծնված երեխայի նկատմամբ: Ամենակարևոր ախտանշանը հենց երեխայի նկատմամբ անտարբերությունն է, նրանից խուսափելն ու նույնիսկ թշնամական վերաբերմունքը, ախտանշաններ են նաև մեկուսացումն ամուսնուց, ընտանիքից: Կարող են լինել թերագնահատման կամ գերագնահատման մտքեր կապված որոշակի իրական գործողությունների, դեպքերի, արարքների նկատմամբ, բայց կինը սկսում է հետին թվով վերաարժեքավորել դրանք՝ տանելով դեպի վատը: Բացի այդ՝ ավելորդ ֆիքսվածություն ամենասովորական կենցաղային հարցերի վրա, որոնց նկատմամբ կինը նախկինում անտարբեր է եղել:

Եթե կրկնվող, անհանգստացնող ինչ-որ նշան է դիտվում, պետք է դիմել մասնագետի: Նաև պետք չէ չափազանցնել. օրինակ՝ գուցե որոշակի նշաններ նորմալ են մի կնոջ համար, որն իր բնավորությամբ մելանքոլիկ է, սակայն մեկ այլ՝ ուրախ, շփվող կնոջ համար նույն նշանները սովորական չեն և կարող են ախտանիշներ լինեն:

Ակնհայտ ծանր ախտանիշներ են՝ չարությունը սեփական երեխայի նկատմամբ, ինքնասպանության, անիմաստության մասին մտքերը, հիասթափական վերաբերմունքը տվյալ կնոջ համար ամենահետաքրքիր, ամենակարևոր, ամենասիրված զբաղմունքների սկատմամբ, շարժողական արգելակումները, պասիվությունը, անընդհատ պառկելը և այլն:

Ռիսկային նախապայմանները

Ի տարբերություն այլ տեսակի դեպրեսիաների, հետծննդյան դեպրեսիայի անմիջական, պատճառական գործոնը ծննդաբերության պրոցեսն է և դրան նախորդող հղիության շրջանը, որը միանշանակ ընթանում է հորմոնալ բնույթի շեղումներով, փոփոխություններով: Ցանկացած հղի կնոջ մոտ այդ շեղումները կան, սակայն ոչ բոլորի մոտ են ձևավորվում խանգարումներ: Նշանակություն ունի ժառանգականությունը, սոցիալական, մակրոսոցիալական և միկրոսոցիոլական գործոնները, այսինքն՝ ինչ է կատարվում ընտանիքում, ինչպես են վերաբերվում հղիությանը, հղի կնոջը, երեխային:

Հարազատները չպետք է դեպրեսիայի զարգացմանը նպաստող պայմաններ ստեղծեն: Կարևոր դեր են խաղում ընտանիքում անդամների փոխհարաբերությունները, հարգանքը: Ընտանիքում բացասական ապրումները կուտակվում են, և ծննդաբերության հետ մեկտեղ բերում դեպրեսիայի:

Հենց ծննդաբերությունը վնասում է օրգանիզմին: Եթե դրան նախորդել են նաև հոգեկան տեսակի վատ ապրումներ, ապա օրգանիզնը չի կարողանում դիմադրել, արդյունքում լինում են հետևանքներ՝ աֆեկտիվ, հուզական բնույթի խանգառումներ, վախեր, ֆոբիաներ, արտահայտված տագնապային ապրումներ, վեգետատիվ բնույթի խանգարումներ և դեպրեսիվ խանգարումներ:

Ծննդաբերությանը պատրաստող հոգեբանական ծրագրեր

Հղիության շրջանում պետք է գինեկոլոգի ու հոգեբանի ուշադրություն, քանի որ, թերապևտիկ միջոցոռումների կարիք կարող է լինել: Կան հղիության ընթացքին, ծննդաբերությանը պատրաստող ծրագրեր, որոնք նույնիսկ ամուսնուն են պետք: Կնոջ՝ հետծննդյան դեպրեսիայի դեպքում նրա ամուսնու մոտ կարող է տրամադրության անկում լինել, պասիվություն, կամ ընդհակառակը՝ ակտիվ գործողություն կնոջն օգնելու համար:

Երբ հոգեբանն անելիք ունի

Հոգեբանը կարող է օգնել դեպրեսիայի թե ամենածանր, թե ամենաթեթև դեպքերում, հարցն այլ է՝ հիվանդության ո՞ր փուլում հոգեբանի աշխատանքն իմաստալից է: Եթե դա էնդոգեն դեպրեսիա է, կապ չունի իրավիճակի, հոգեբանական, սթրեսային իրադարձության, տրավմայի հետ, ուրեմն մասնագետն անելիք չունի, այստեղ պետք է սկսել միանշանակ դեղորայքային բուժումից: Երբ վիճակը կարգավորվի ու հիվանդը սկսի ավելի ադեկվատ գնահատել իրականությունը, հոգեբանը միանշանակ անելիք կունենա վերականգնողական թերապիայի մասով:

Եթե դեպրեսիան սկսվել է հոգեբանական տրավմայից, ապա հոգեբանը հոգեբույժի հետ զուգահեռ աշխատելու տեղ ունի: Ամեն դեպքում հոգեթերապևտիկ և դեղորայքային բուժում գոյություն ունի. հիվանդության ենթադրյալ նախապայմանից որոշվում է՝ որի վրա շեշտը դնել:

Վտանգները

Հետծննդյան դեպրեսիան մինչև 6 ամիս կարող է տևել, առավելագույնը՝ մինչև մեկ տարի: Եթե չբուժվի՝ վտանգները շատ են: Մայրը կարող է ինքնասպան լինել, երեխային կարող է չկերակրել և այլն: Հիվանդների մոտ 40%-ի դեպքում այդ տարբերակն այլևս չի կրկնվում, մյուս 60%-ի մոտ հավասարաչափ՝ կամ կրկնվում է, կամ ժամանակ առ ժամանակ առաջանում, կամ քրոնիկ դառնում:

Ընդ որում, նախորդ երեխաների նկատմամբ զգացմունքները, վերաբերմունքը կարող են պահպանված լինել:

Կարծրատիպեր. Երեխայիդ չես նայել՝ մարդ չես

Ավանդաբար կինը եղել է մեկուսացված, կտրված, հասարակությունը դարերի ընթացքում սահմանափակումներ է ընդգրկել: Այսօր թվացյալ լիբերալ հասարակությունը կնոջը, իրենց համոզմամբ, լայն հնարավորորություններ է տալիս: Ուզում ես առաջ գնալ, կարիերա անել, չէ՞ որ խելքով պակաս չես տղամարդուց: Բայց հասարակությունը քեզ չի ընդունում: Այս պայմաններում երեխա աշխարհ բերելու կնոջ դերը այսօր կամ հազար տարի առաջ չի կարող նույն կերպ իրականացվել և գնահատվել:

Օրինակ, երեխային վնաս պատճառելու դեպքում քննիչի մոտ պետք է հարց առաջանա, գուցե մայրն անգիտակից, արգելափակված վիճակում է գտնվել և բժշկական փորձաքննություն է պետք:

Հասարակությունում կարծրատիպեր կան. եթե երեխայիդ չես հետևել՝ ուրեմն մարդ չես: Բայց չէ որ անտարբերության ու չխնայելու պատճառը կարող է հիվանդությունը լինել: Բուժել, օգնել է պետք, ոչ թե մեղարդել:

Լուսինե Դալլաքյան / PanARMENIAN.Net
 Ուշադրության կենտրոնում
«Մասոնները, միասեռականները, տուտուզիկներն ու հայ սուրբ օջախը». Ընտանեկան բռնության մասին միֆերն ու իրականությունը

«Մասոնները, միասեռականները, տուտուզիկներն ու հայ սուրբ օջախը». Ընտանեկան բռնության մասին միֆերն ու իրականությունը Շատ հայ ընտանիքների համար կնոջը բռնության ենթարկելը սովորական բան է, նորաթուխ հարսին կարող է ճնշել ամուսինը, սկեսուրը, սկեսրայրը, նրանց ծնողները