Պատմությունը՝ ուրբանիզացիայի մասնիկ

Պատմությունը՝ ուրբանիզացիայի մասնիկ

Ինչպես են աշխարհում նոր շունչ տալիս հնին

Ժամանակակից աշխարհում բնակչության աճի հետ մեկտեղ ուրբանիզացիան անխուսափելի և բնական երևույթ է: Կյանքի ռիթմն արագանում է, քաղաքները՝ մեծանում, իսկ հին շինությունները երբեմն կորցնում են իրենց արդիականությունն ու դառնում անպիտան:

PanARMENIAN.Net - Կանադա-ամերիկացի հայտնի գրող, ակտիվիստ և նոր ուրբանիզմի շարժման հիմնադիրներից մեկի՝Ջեյն Ջեյքոբսի, ամենահայտնի «Ամերիկյան մեծ քաղաքների մահը և կյանքը» գրքում ասվում է. «Խոշոր քաղաքներն այնքան սուր են զգում հին շինությունների կարիքը, որ առանց դրանց, հավանաբար, անհնար կլինի աշխույժ փողոցների ու թաղամասերի զարգացումը»: Մեծ հարց է՝ արդյոք այսօր այդ պնդումն արդիական է, թե մարդկանց քանակի աճն ու նրանց բնակատեղիով ապահովելու խնդիրն անհամատեղելի է հին շինությունների պահպանման ձգտման հետ:

Հոկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 18:00 մերձակայքում քանդվել է Վարդանանց-Հանրապետության խաչմերուկում գտնվող նախկին «Առաջին տպարանի» շենքի Բ մասնաշենքը: Այն քանդվել է պայթեցման եղանակով քաղաքապետարանի թույլտվությամբ: Շենքը կառուցվել էր 1920-30-ական թվականներին:Ճարտարապետներն են Ալեքսանդր Թամանյանն ու Նիկոլայ Բաևը:Այն քաղաքի արդեն եզակի մնացած հին շինություններից էր: Քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետ Արթուր Գևորգյանը PanARMENIAN.Net ին հայտնեց, որ նախկին «Առաջին տպարանի» տեղը բազմաֆունկցիոնալ շենք է լինելու, սակայն հարցին, թե ով է սեփականատերը, նա պատասխանեց, որ տեղյակ չէ:

«Առաջին տպարանի» շենքի ողջ բաժնետոմսերը գնել է Գենիկ Կարապետյանը, որը նախկինում «Ամուր երկաթ» ԲԲԸ-ի տնօրենն էր: «Հայկական ժամանակին» տված հարցազրույցում նա պատմել է, որ քանդված շինության տեղում որոշել է 9-հարկանի հյուրանոց կառուցել:

National Trust for Historic Preservation հիմնադրամը մի շարք ուսումնասիրություններ է կատարել, որոնց արդյունքում պարզվել է, որ հին շինությունները շատ կարևոր դեր են կատարում ժամանակակից քաղաքների կյանքում: Որքան էլ տարօրինակ կարող է թվալ, սակայն հին շենքերն ու շինությունները առաջին հերթին դուր են գալիս հենց երիտասարդներին, նպաստում են քաղաքում գիշերային կյանքի ու ժամանցի զարգացմանը, հին շենքերով փողոցներն ավելի հարմար ու հաճելի են հետիոտների համար, դրանք փոխանցում են քաղաքի «համն ու հոտը», և, ինչպես պնդում են մասնագետները, հին շենքերը մեծ հնարավորություններ են ընձեռում կրեատիվի զարգացման գործում:

Որպես ապացույց PanARMENIAN.Net – ը հավաքել է մի քանի օրինակ՝ ինչպես են աշխարհի տարբեր խոշոր քաղաքներում նոր շունչ հաղորդում հնին:

Հին գործարանների շենքերը շատ հարմար են թանգարանների համար. ազատ տարածությունը, բարձր առաստաղը և մեծ պատուհանները լավ հնարավորություն են ընձեռում այդտեղ ցուցահանդեսներ անցկացնելու համար:

Պրովանսի Great Hall of pictures թանգարանը

Այդպես, ֆրանսիական Պրովանսում 19-րդ դարի վերջի հին երկաթուղային արհեստանոցի շենքը մի քանի տարի առաջ վերածվեց Great Hall of pictures արվեստի սրահի, որտեղ ցուցադրվում են ժամանակակից նկարիչների ստեղծագործությունները: Շինության ընդհանուր տեսքը շատ չի փոխվել, իսկ ճակատային մասի հարյուրավոր լույսերը կարող են օգտագործվել որպես լուսային ինստալյացիա:

Մոսկվայի «Վինզավոդը» թանգարանը

Մոսկվայում նույնպես օգտագործել են այդ գաղափարը՝ 19-րդ դարի սկզբի «Մոսկովյան Բավարիա» գարեջրի գործարանը, որն այնուհետև դարձել էր գինու գործարան, 2007 թ. վերածելով ժամանակակից արվեստի կենտրոնի: Նոր կենտրոնն անվանվեց «Վինզավոդ» (գինու գործարան), դրա տարածքում տեղ է գտել մի քանի ցուցասրահ:

Լայնատեի կարամելի գործարանի շենքը

Հին գործարանների շենքերից նաև լավ ժամանակակից բիզնես կենտրոններ են ստացվում: Ասում են՝ այդտեղ դրական աուրա է, որը նպաստում է լավ աշխատելուն ու ակտիվ տնտեսական աճին: Եվ դրա վառ օրինակն է Իտալիայի Լայնատե քաղաքի հին կարամելի գործարանի շենքը, որն այժմ վերածվել է գեղեցիկ և հարմարավետ օֆիսային համալիրի: Իտալացի դիզայներների հաջողվել վերակառուցել շինությունն թե՛ ներսից, թե՛ դրսից, և ստանալ հնի և մոդեռնի հետաքրքիր համադրություն, որը նաև հավակնում է ճարտարապետական գլուխգործոց կոչվելուն:

Օրենբուրգի նախկին ալրաղացի շենքը

Երկրորդ կյանք է ստացել նաև 1894 թ. Օրենբուրգում կառուցված վաճառական Ի. Զառիվնիի ալրաղացը: Հին գավառական շինությունից ժամանակակից բիզնես կենտրոն ստանալը հեշտ աշխատանք չէր, սակայն Т+Т Architects ու Mealhouse Concept Design ընկերություններին հաջողվել է վերակառուցել այն՝ ստանալով լոֆտ ոճի ժամանակակից հարմարավետ օֆիսային համալիր:

Սան Ֆրանցիսկոյի House of Air ցատկացանցային կոնտրոնը

Լավ գաղափար են իրագործել նաև Սան Ֆրանցիսկոյում, որտեղ տասնյակ տարիներ որպես ինքնաթիռների կայանատեղի օգտագործվող հին շինությունը վերածել են սպորտային կենտրոնի: Բարձր առաստաղով, լավ գործող օդափոխության համակարգով և այլ նման առավելություններով գործարանային շինությունները, կարծես, ստեղծված են այդտեղ սպորտով զբաղվելու համար: Հեռու չգնալով շինության սկզբնային գործառույթներից՝ Սան Ֆրանցիսկոյի «Ոսկե Դարպասների» կամրջի հարևանությամբ գտնվող անգարը վերածել են House of Air ցատկացանցային կոնտրոնի, որտեղ մարդիկ նույնպես կարող են իրականացնել թռչելու մասին իրենց երազանքները:

Այդ օրինակը կարելի է կիրառել նաև Հայաստանում, որտեղ անգամ օլիմպիական մարզիկների համար բացակայում են հարմար ու մասնագիտացված մարզասրահները, իսկ եղածներն անմխիթար վիճակում են:

Լոձի Loft Aparts հյուրանոցը

Լեհաստանի Լոձ քաղաքում ձեռնարկատեր Կարլ Շեյբլերի կողմից 1870-ականներին կառուցված խոշոր տեքստիլ գործարանը միշտ աչքի է ընկել իր ուրույն ճարտարապետական ոճով: Երկրորդ Համաշխարհայինի տարիներին գործարանը փակվել է, սակայն մոռացության չի մատնվել. այսօր այդ շենքում տեղակայված է գեղեցիկ լոֆտ ոճի հյուրանոց՝ Loft Aparts, որը շատ ներդաշնակ է նայվում հին գործարանների և այլ շինությունների թանգարան դարձած այդ փոքր լեհական քաղաքում, որին հաջողվել է պահպանել իր մշակութային դեմքը:

Թբիլիսիի Rooms Hotel Tbilisi հյուրանոցը

Համաշխարհային օրինակներին հետևում են նաև հարևան Վրաստանում: Այդպես Թբիլիսիում հին Samshoblo տպարանի շենքը որոշել են չպայթեցնել և վերածել ժամանակակից գեղեցիկ հյուրանոցի: Հենց այդպես էլ բացվեց հյուրանոցի ոճը մշակած Rooms դիզայներական ստուդիայի անունը կրող ցանցի երկրորդ հյուրանոցը՝ Rooms Hotel Tbilisi-ն, որի ինտերիերում օգտագործվել է տարբեր գործարանների կահույք և այլ վինտաժային իրեր: Այժմ հյուրանոցը Թբիլիսիում լավագույններից է:

Հուանչժոուի Xintiandi Factory կենտրոնը

Մեծ գործարանները կարելի է վերածել բազմագործառույթ շինությունների: Այսպես են վարվել չինական Հունաչժոու քաղաքում, որտեղ մի շատ մեծ գործարանը փակվելուց հետո որոշել են վերածել ժամանակակից առևտրի կենտրոնի, բիզնես կենտրոնի և հյուրանոցի: Xintiandi Factory բազմաֆունկցիոնալ կենտրոնում պահպանել են գործարանի շունչը՝ թողնելով այնտեղ հաստոցների և արտադրական մեքենաների մեծ մասը:

Կալկարի Wunderland Kalkar զվարճանքների զբոսայգին

Հին շինություններն, ի վերջո, կարող են մեծ ուրախություն պարգևել քաղաքի բնակիչներին ոչ միայն իրենց գոյության փաստով, այլև վերածվելով ժամանցի վայրերի: Դա հասկացել են Գերմանիայում, որտեղ դեռևս 80-ականների վերջում փակված ատոմային էլեկտրակայանը վերածել են զվարճանքների զբոսայգու: Ճիշտ է, շինությունը այդպես էլ չի ծառայել իր սկզբնական նպատակին, և այն դժվար է համարել հին գործարան, սակայն մինչև իշխանությունների կողմից փակվելը շինության մեծ մասն արդեն կառուցված էր, գաղափարն էլ ինքնին շատ գրավիչ է: Հիմա Կալկար քաղաքում գտնվող Wunderland Kalkar զվարճանքների զբոսայգու այցելուները հնարավորություն ունեն օգտվելու մեծ արտանետիչ խողովակի շուրջը կառուցված ամերիկյան ոլորաններերից:

Յուլիաննա Լալաբեկովա / PanARMENIAN.Net
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Լիբանանը՝ պայթյունից 6 օր անց
Նոր քաղաքականության ռիսկերն ու հնարավորությունները
Socar-ը ֆինանսավորել է պատերազմը Շվեյցարիայից
 Ուշադրության կենտրոնում
Երկրաշարժ՝ Իրանում. Տուժածներ ու ավերածություններ կան

Երկրաշարժ՝ Իրանում. Տուժածներ ու ավերածություններ կան Առնվազն 10 մարդ է տուժել, Յասուջ և Սիսեհթ քաղաքներում կան ավերածություններ

 Բաժնի այլ նյութերը
«Թալանածը որոնելու գինը տնտեսական աճի բացակայությունն է» Վրացական ռեֆորմների կնքահայրը՝ արդարություն վերականգնելու փորձերի մասին
«Տառականը» ընդդեմ երեք կնոջ Բելառուսում ընտրությունները կարող են ավարտվել հեղափոխությամբ կամ արյունով
Մամեդյարովի գլխավերևում սև ամպեր են կուտակվել Ադրբեջանի ԱԳՆ-ում ձերբակալություններ են