Փողը ձեռքի կեղտ չի

Փողը ձեռքի կեղտ չի

Ինչպիսին են լինելու հայկական նոր դրամները

ՀՀ կենտրոնական բանկի որոշմամբ, Հայաստանում կներդրվեն նոր՝ հիբրիդային (կամ կոմպոզիտային) թղթադրամներ: Այս առթիվ PanARMENAIN.Net-ը զրուցել է ՀՀ կենտրոնական բանկի դրամագետ Գևորգ Մուղալյանի հետ, որը պատմել է նոր դրամների առավելությունների մասին, ինչպես նաև՝ թե ինչու են դրանք ավելի դիմացկուն մաշվածության նկատմամբ:

PanARMENIAN.Net - Ավանդաբար թղթադրամների արտադրության համար որպես հումք օգտագործվում է թուղթը: Այստեղից էլ առաջացել է «թղթադրամ» բառը: ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված I և II շարքի թղթադրամները պատրաստված են հենց թղթային հումքից: Այս կարգի թղթադրամները բավականին արագ են մաշվում, վնասվում, պատռվում՝ կորցնելով իրենց թարմությունը:

Վերջին երեք տասնամյակի ընթացքում հետազոտություններ են իրականացվել թղթադրամների արտադրության համար այնպիսի հումք ստեղծելու ուղղությամբ, որը կարող է նշանակալիորեն երկարացնել թղթադրամների կյանքը, այսինքն՝ երկարացնել դրանց շրջանառության մեջ լինելու տևողությունը: Հետազոտությունների արդյունքում ստեղծվել է 2 նոր տեսակի հումք՝ պոլիմերային և հիբրիդային, որոնց շնորհիվ թղթադրամներն ավելի ուշ են կեղտոտվում, չեն փափկում ու մաշվում, ավելի դիմացկուն են ծալվածքների ու պատռվածքների նկատմամբ:

Պոլիմերային (պլաստիկ) թղթադրամները

Պոլիմերային հումքով, կամ ժողովրդական լեզվով ասած «պլաստիկից» պատրաստված թղթադրամների արտադրության գինը 2 անգամ բարձր է թղթի հումքով պատրաստված թղթադրամների գնից, սակայն դրանց կյանքի տևողությունն ավելի է 2.5-4 անգամ։

Պոլիմերային թղթադրամների արտադրությունը սկսվել է Ավստրալիայում 1998-ին և ներկայումս մոտ 28 երկիր ամբողջությամբ կամ մասնակի թողարկում են այս հումքով թղթադրամներ (օրինակ՝ Կանադա, Ռումինիա, Նոր Զելանդիա, Անգլիա և այլն)։

Թղթայինից պոլիմերային դրամներին անցումը պահանջում է նաև բավականին մեծ ծախսեր՝ կապված պոլիմերային դրամները հաշվող, տեսակավորող և ոչնչացնող մեքենաների ձեռքբերման, ինչպես նաև՝ բանկոմատների վերազինման և վերածրագրավորման հետ:

Հիբրիդային կամ կոմպոզիտային դրամները

Սրա հիմքն իրենից ներկայացնում է թղթի և պոլիմերի համակցություն: Այն կառուցվածքով եռաշերտ է և լինում է երկու տեսակի: Առաջին տեսակը՝ երբ ներքին շերտը թուղթ է, իսկ արտաքին շերտերը՝ պոլիմեր, իսկ երկրորդ տեսակը՝ երբ ներքին շերտը պոլիմեր է, իսկ արտաքին շերտերը՝ թուղթ: Այս տիպի հումքը թույլ է տալիս դրամների արտադրության ժամանակ օգտագործել բամբակի ու պոլիմերի բոլոր դրական հատկանիշները:

Հիբրիդային հումքով թղթադրամները սկսել են արտադրվել և շրջանառվել համեմատաբար վերջերս՝ 2008 -ից, և ներկայումս արդեն 13 երկիր, որոնց թվում են նաև Շվեյցարիան և Շոտլանդիան, իրենց թղթադրամների շարքը՝ ամբողջությամբ կամ մասնակի, պատրաստում են այս տիպի հումքից:

Այսպիսին են բրիտանական ժամանակակից ֆունտերը՝ թափանցիկ հատվածով, չճղվող ու ջրադիմացկուն

ՀՀ նոր թղթադրամները

ՀՀ նոր շարքի թղթադրամների հումքը լինելու է հիբրիդային, որտեղ ներքին շերտը թուղթ է, իսկ արտաքին շերտերը՝ պոլիմեր: ՀՀ կենտրոնական բանկի այս որոշումը պայմանավորված է մի քանի հանգամանքով: Նախ, հիբրիդային հումքով պատրաստված թղթադրամների կյանքի տևողությունը 2 - 3.8 անգամ ավելի է, քան ներկայիս՝ թղթային հումքով պատրաստված թղթադրամներինը: Սակայն դրանց արտադրության ծախսերը ավել են մոտ 40%-ով. մաքուր պոլիմերի համեմատությամբ դրանք մեծ չեն:

Երկրորդը՝ հիբրիդի օգտագործումն ապահովում է մեր բնակչությանը ծանոթ պաշտպանական հատկանիշների՝ ջրանիշի, ներգծերի և գունավոր թելիկների կիրառումը, ինչը պոլիմերի դեպքում անհնար է։ Հիբրիդային թղթադրամները ձեռքով շոշափելիս նման են թղթային հումքով պատրաստված թղթադրամներին, և այս հանգամանքը շատ կարևոր է ապահովելու համար բնակչության վստահությունը նոր շարքի թղթադրամների հանդեպ: Այսինքն, նոր թղթադրամները՝ իրենց շոշափելիությամբ և պաշտպանական հատկանիշներով, բնակչության համար ընկալելի և ընդունելի կլինեն:

Բացի այդ, թղթադրամներ հաշվող և տեսակավորող մեքենաները, որոնք շահագործվում են ՀՀ կենտրոնական և առևտրային բանկերում, ինչպես նաև բանկոմատները կարող են ընդունել հիբրիդային հումքից պատրաստված թղթադրամները նույնպես, ինչպես և այսօր շրջանառվող թղթադրամները: Դա նշանակում է, որ այս առումով հավելյալ ներդրումներ չեն պահանջվելու, և թղթային և հիբրիդային հումքով թղթադրամների համատեղ շրջանառությունը չի ստեղծելու խնդիրներ ոչ բանկերի, ոչ էլ բնակչության համար:

Քրիստինե Քյուրքլյան / PanARMENIAN.Net
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Վարորդները կլիցենզավորվեն, որոշները կհարկվեն
2019-ին ՀՀ ներմուծված ամենաթանկ էլեկտրամեքենաները
Որ գերատեսչությունն ինչքան գումար է վերադարձրել պետբյուջե
Օնլայն առևտուրը կազմակերպելու 7 տարբերակ
 Ուշադրության կենտրոնում
Մինչև 100 աշխատող ունեցող ընկերությունները դրամաշնորհ կստանան

Մինչև 100 աշխատող ունեցող ընկերությունները դրամաշնորհ կստանան Դրանով կառավարությունը ցանկանում է խրախուսել այն ընկերություններին, որոնք կարողացել են պահպանել աշխատատեղերը

 Բաժնի այլ նյութերը
14,000 մարդ՝ անգործ կամ պարապուրդում Խոշոր բիզնեսը՝ ապրիլյան կարանտինի օրերին
Սպանդանոցո՞ւմ, թե՝ բակում Հայաստանում մորթի հարցի քննարկման կարճ պատմությունը
ՀՀ ջերմոցներում արված ներդրումներն արդյունավետ են Տեղական արտադրանքի համար նոր շուկաներ են բացվում