Հայկական մետաղադրամների պատմությունից. Սասանյանների դրախմաները, Դվինում թողարկված արաբական մետաղադրամներն ու Օմայանների եզակի դինարը

Հայկական մետաղադրամների պատմությունից. Սասանյանների դրախմաները, Դվինում թողարկված արաբական մետաղադրամներն ու Օմայանների եզակի դինարը

III դարից Հայաստանում սկսում են շրջանառվել սասանյան դրախմաները

III դարի առաջին կեսում Պարթևական թագավորության անկումից հետո իշխանության է գալիս Սասանյանների նոր տոհմը: Սասանյանների մետաղադրամները լայն շրջանառություն են ունեցել Հայաստանի տարածքում: Դրանք շատ հետաքրքիր են և, ի տարբերություն պարթևական դրամների, իրենցից ներկայացնում են միանգամայն նոր դրամի տիպ՝ թե պատկերագրությամբ, թե ձևավորմամբ, թե ոճով և թե չափսերով:

PanARMENIAN.Net - Մետաղադրամի նկարագրությունը

Սասանյանների կառավարման շրջանի մետաղադրամները՝ դրախմաները, մեծ տրամագծով, բարակ արծաթե թիթեղներ են: Սասանյան դրախմայի դիմերեսին գահակալի պատկերն է, իսկ դարձերեսին՝ կրակի պահապան երկու զինվորների պատկերները: Մետաղադրամներին առկա մակագրությունները կատարված են պահլեվերեն:

Սասանյանների արծաթե դրահմերի դիմերեսը

Այսպիսով III դարից Հայաստանում սկսում են շրջանառվել սասանյան դրախմաները: Շրջանառության մեջ շարունակում են մնալ հռոմեական մետաղադրամները, իսկ պարթևական դրամներն աստիճանաբար դուրս են գալիս գործածությունից: Կան վկայություններ, որ եղել են նաև Սասանյանների ոսկե մետաղադրամներ, սակայն Հայաստանի տարածքում դրանք չեն հայտնաբերվել, ինչպես և պղնձե մետաղադրամները: Բայց արծաթյա դրախմաները բավականին տարածված էին և մեծ քանակով հանդիպում են Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված դրամների գանձերում:

7-րդ դարում Սասանյանների իշանությունն ընկավ Արաբական խալիֆայության ճնշման տակ՝ նվաճվեց նաև Անդրկովկասը, որտեղ կազմավորվեց Արմինիա նահանգը, որի մեծ մասը պատմական Հայաստանի տարածքն էր: Խալիֆների առաջին տոհմը մետաղադրամներ չի հատել, սակայն արդեն Օմայանների տոհմը սկսել է իր մետաղադրամների թողարկումը:

Առաջին շրջանում, որպեսզի նվաճված տարածքների բնակչությունն ընդունի նրանց մետաղադրամները, Խալիֆայությունը շատ աննշան փոփոխություններ կատարեց մինչ այդ շրջանառվող մետաղադրամների պատկերագրությունում: Այսինքն, դրամահատման հիմքում սասանյան մետաղադրամների տիպն էր, սակայն արաբերեն գրությունների որոշ հավելումներով: Նմանատիպ իրավիճակ էր նաև բյուզանդական մետաղադրամների դեպքում, որոնք ևս շրջանառվում էին Հայաստանի տարածքում: Այս նոր դրամների խմբերը կոչվում էին արաբա-սասանյան և արաբա-բյուզանդական մետաղադրամներ, որոնք դեպի Արաբական խալիֆայության դասական մետաղադրամներն եղել են անցումային օղակ:

Դրամներին մարդկանց և այլ պատկերների ձևավորումը, ինչը հատուկ էր այն ժամանակաշրջանում շրջանառվող մետաղադրամներին, թույլատրելի չէր մահմեդական կրոնով: Այդ պատճառով էլ արդեն 8-րդ դարից Արաբական խալիֆայությունը սկսում է թողարկել նոր արաբական մետաղադրամներ, որոնց երկու կողմում միայն կրոնական բնույթի մակագրություններ էին:

7-րդ դարում՝ նվաճելով Անդրկովկասը, Արաբական խալիֆայությունը կազմավորում է Արմինիա նահանգը, որի մեծ մասը պատմական Հայաստանի տարածքն էր: Արմինիա նահանգի վարչական կենտրոնը սկզբնական շրջանում Դվինն էր, որտեղ կար դրամահատարան: Այն գործում էր դեռևս Սասանյանների օրոք: Հետագայում սկսեց գործել նաև Պարտավի դրամահատարանը:

Մետաղադրամների նկարագրությունը

Արաբական Խալիֆայության ոսկե մետաղադրամները՝ դինարները, դրվագվել են սահմանափակ քանակով և Հայաստանի դրամաշրջանառությունում չեն օգտագործվել, իսկ արծաթե դիրհեմներն ու պղնձե ֆելսերը լայն տարածում են ունեցել ոչ միայն Խալիֆայության, այլև հարևան երկրների տարածքներում: Խալիֆայության մետաղադրամների վրա նշվում էր հատման տարեթիվն և քաղաքի անվանումը, որտեղ թողարկվում էր մետաղադրամը: Արմինիա նահանգում հատված մետաղադրամների վրա նշվում էր կամ նահանգի անունը՝ Արմինիա, կամ դրամահատման վայրը՝ Դվին կամ Պարտավ:

Կենտրոնական բանկի հավաքածուում կա Օմայանների եզակի ոսկե դինար, որը հայտնաբերվել է Հայաստանի տարածքում:

Օմայանների ոսկե դինար

Ինչ վերաբերում է Բյուզանդական կայսրության թողարկումներին, ապա դրանք ոսկե, արծաթե և պղնձե մետաղադրամներ էին: Արծաթե մետաղադրամները քիչ էին տարածված, իսկ ոսկե և պղնձե մետաղադրամները պատմական Հայաստանի տարածքում լայն շրջանառություն ունեին:

Մետաղադրամների նկարագրությունը

Բյուզանդական մետաղադրամներին հատուկ են Հիսուս Քրիստոսի, կայսրերի և կայսերական ընտանիքի անդամների պատկերները, քրիստոնեական խորհրդանշանները խաչերի տեսքով, ինչպես նաև համապատասխան մակագրությունները հունարեն լեզվով:

Բյուզանդական Կոստանդին 8-ի ոսկե մետաղադրամ

Նյութը նախապատրաստվել է Հայաստանի Կենտրոնական բանկի հետ համատեղ, ՀՀ ԿԲ դրամագետ Գևորգ Մուղալյանի մասնակցությամբ

Վիկտորիա Արարատյան / PanARMENIAN.Net , Վարո Ռաֆայելյան / PanARMENIAN Photo
| Նախագծի գործընկեր
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Սա ընդամենը ժողովրդախոսակցական շերտում տեղ գտած «տարօրինակ» բառերի ցանկ է
Պարզվում է` Երևանն ամենևին էլ Հայաստանի ամենափոշոտ քաղաքը չէ
Հայաստանում ու դրանից դուրս մեր երկրին առնչվող ամենասպասված ու հետաքրքիր աշնանային իրադարձությունները
ՀԴԲ-ն (FBI) հայտարարել է դեմքերի նույնականացան նոր` կենսաչափական համակարգի վրա աշխատանքների ավարտի մասին
 Ուշադրության կենտրոնում
Թուրքական ընկերությունը Երևանում բնակելի շենք է կառուցում. «300.000 մարդ սպասում է մեր տներին»

Թուրքական ընկերությունը Երևանում բնակելի շենք է կառուցում. «300.000 մարդ սպասում է մեր տներին» «Առաջին փուլի համար նախատեսոված է 5000 տուն, բայց ընդհանուր առմամբ մոտ 300.000 մարդ է սպասում մեր տներին»

 Բաժնի այլ նյութերը
Որտե՞ղ են հանգստացել հայաստանցիները և ովքե՞ր են եկել Հայաստան Բացի «ավանդական» վրացական ծովափերից այս տարի հայերը նախընտրել են հանգստանալ նաև Կրետե կղզում ու Բարսելոնայում
ԱՊՊԱ պայմանագրերը թանկացել են. Պատճառը գնաճն է Ապահովագրական ընկերությունները թանկացումը տարբեր կերպ են մեկնաբանում
Սևանա լիճը. Գործադիրի որոշումները, ջրառը, իշխանի արտադրությունն ու դժգոհ էկոլոգները Սևանում լճի ջրի մակարդակը նախորդ տարվա համեմատ իջել է 9 սանտիմետրով