// IP Marketing video - START// IP Marketing video - END
Հայկական վերածնունդ

Հայկական վերածնունդ

Ինչպես ռենեսանսը Հայաստան Եվրոպայից շուտ եկավ

Վերածննդի դարաշրջանը Հայաստանում եվրոպական Ռենեսանսից շատ ավելի վաղ է սկսվել: Վերածննդին հատուկ մարդասիրական գաղափարները Հայաստանում նորովի չեն «բացահայտվել», ինչպես Եվրոպայում, այլ բյուրեղացվել են քրիստոնեական սկզբունքներին համահունչ: Հայկական իրականության մեջ դա նախաքրիստոնեական գաղափարների սահուն շարունակությունն էր, որոնք, էվոլյուցիայի ենթարկվելով ըստ նոր ուսմունքի, սկիզբ են տալիս նոր արվեստին ու աշխարհընկալմանը:

PanARMENIAN.Net - «Հայկական վերածնունդը պայմանականորեն կարելի է բաժանել 2 շրջանի: Դա զարգացած միջնադարի շրջանն է, որ ներառում է X – XIV դարերը` սկզբնական շրջան, և XVIII դարը` համընդհանուր դասական շրջան: Կարելի է ասել, որ առաջին շրջանը սկսվում է Գրիգոր Նարեկացու պոեզիայից, որն իր ստեղծագործություններում «հանդգնում է» յուրօրինակ երկխոսության Աստծո հետ»,-պատմում է արվեստաբան Անուշ Հակոբյանը:

Եվրոպական վերածնունդն իր հերթին նշանավորում է անցումը միջնադարի աշհարհընկալումից, երբ ոտնահարվում էր մարդու արժանապատվությունը, անտիկ դարաշրջանին հատուկ աշխարհընկալման, հիմնված առավել հին հայացքների վրա, որտեղ մարդն է տիեզերքի կենտրոնական կերպարը:

Դա մի շրջան էր, երբ մտքի և արվեստի ուժով մարդուն վերադարձվում էր նրա աստվածային կարգավիճակը: Նա այլևս ծնկած ու խոնարհված ստրուկ չէր, այլ աստվածային մտահղացման լիիրավ մասնակիցը:

«Ռենեսանսը գաղափարական և պրակտիկ առումով մեծ բեկում էր միջնադարի համեմատ: Ռենեսանսը մշակութային ուղղություն է, որը մեծ ազդեցություն ունեցավ արդի վաղ շրջանի մտավոր կյանքի վրա: Սկիզբ առնելով XIV դարում Իտալիայում և XVI դարում տարածվելով արդեն ամբողջ Եվրոպայով` այն իր հետքն է թողել գրականության, փիլիսոփայության, գեղանկարչության, քաղաքականության, գիտության, կրոնի և մշակույթի այլ ոլորտներում: Վերածննդի դարաշրջանի գործիչներն առաջնորդվել են հումանիզմի սկզբունքներով, իսկ գեղանկարչության մեջ ձգտել են ռեալիզմի և մարդկային զգացմունքների արտացոլման:

Ձախից` Աստվածամայրը խնդրում է Քրիստոսին Վասակ իշխանի և նրա որդիների համար: Վասակ իշխանի ավետարան, 13-րդ դար: Աջից` Պիերո Դելա Ֆրանչեսկա, Ողորմած աստվածամայր:

Վերածննդի դարաշրջանը նշանավորվել է նաև գիտական մտքի զարգացմամբ, որն ազդարարեց քաղաքակրթության զարգացման նոր փուլը: Օրինակ, Գրիգոր Տաթևացին (XIVդ.) աշխատություն է գրում գույնի մասին և ներմուծում 5-րդ տարրի` ոսկե գույնի հասկացությունը, որը խորհրդանշում է աստվածային ներկայությունը: Եվրոպայում նման գաղափարներ ի հայտ են գալիս XVI դարում:

Առաջին հայկական Ռենեսանսի առանձնահատկությունն այն ազատությունն է, որն ի տարբերություն միջնադարյան Եվրոպայի, սահմանափակված չէր եկեղեցական դոգմաներով: Եկեղեցականները չէին խոչընդոտում մտքի զարգացմանը:

Մինչդեռ Եվրոպայում քաղաքականացված քրիստոնեական մտքի միջնադարյա հայեցակարգն ամեն գնով ձգտում էր միստիկ վախի մթնոլորտում ու կաղապարված պահել իր հոգևոր հոտը: Եվրոպայում մինչև ուշ միջնադար եկեղեցիներն իրենց կառուցվածքով բազիլիկ էին` դա համարվում էր հավատի անփոփոխ խորհրդանիշը: Սակայն, կաթոլիկ եկեղեցիների ներքին հարդարանքն աչքի էր ընկնում վիզուալ էֆեկտների առատությամբ, որոնց նպատակն էր միաժամանակ գրավել հավատացյալներին և ճնշել մարդուն հոգեպես` արձաններ, որմնանկարներ, վիտրաժներ և այլն: Մինչդեռ հայկական եկեղեցաշինության հայեցակարգը ինքնաբավ լինելով որպես փիլիսոփայական միտք, զարգացավ խիստ ասկետիզմի և հոգևորի ուղիով, զուգակցվելով ճարտարապետական ոճերի բազմազանությամբ:

ճարտարապետական ոճերը մոտ 10-15-ն են` խաչաձև գմբեթային, գմբեթային բազիլիկ, Զվարթնոցի նման եկեղեցիներ և այլն»,-պարզաբանում է Անուշ Հակոբյանը:

Հայկական Վերածննդի դարաշրջանում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մանրանկարչությունը, մասնավորապես, Կիլիկիայում, որտեղ մշակվում էին գեղանկարչության նոր կանոնները` ներմուծվում էին հեռանկարի հասկացությունը, աշխարհիկության տարրեր և նկատվում էր սրբապատկերների «մարդկայնացում»: Եվրոպայում այդ գործընթացը սկսվեց միայն երկու դար անց:

PanARMENIAN.Net / Tsets
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Միջնադարյան ամրոցի մուտքը վճարովի կդառնա
Միքայել Օհանջանյանի նախագիծը՝ Ֆլորենցիայում Միքելանջելոյի քանդակի հարևանությամբ
Սերգեյ Մանուկյանը երևանյան նոր միտումների մասին
 Ուշադրության կենտրոնում
Ալեքսիս Օհանյանը «գաղտնի հայկական նախագիծ» կներկայացնի

Ալեքսիս Օհանյանը «գաղտնի հայկական նախագիծ» կներկայացնի Ավելի վաղ նա շախմատ խաղացող հայերի լուսանկար էր հրապարակել և նշել, որ նոր նախագիծ է նախապատրաստում

 Բաժնի այլ նյութերը
Տարվա ամենաէպիկ երաժշտական փառատոնը EPIC EYE-ը կտեղափոխի մասնակիցներին այլ իրականություն
Կրկեսի հին շենքում Ենգիբարյանը զուգարանի հերթ էր կանգնում Դերասանները վերջապես «մարդավարի» կաշխատեն
Տարվա «ամենալուսնային» միջոցառումը 9 պատճառ Absolut Moon Stage-ը բաց չթողնելու համար