Ի սկզբանե էր Բանն

Ի սկզբանե էր Բանն

«Ժամանում» ֆիլմի գրախոսականը

Կանադացի ինքնուս Դենի Վիլնյովի յուրաքանչյուր նոր նախագիծ արդեն անոնսի ժամանակ հսկայական արձագանք է ստանում կինոսերների շրջանում: Լինելով այնպիսի մեծ անունների «հոգևոր հետնորդը», ինչպիսիք են Սթենլի Կուբրիկն ու Անդրեյ Տարկովսկին` Վիլնյովը հղկում է իր տեսլականը և յուրաքանչյուր նոր կինոնկարի հետ ավելի է կատարելագործվում` ստեղծելով եզակի կտավներ, որոնք շատ երկար են մնում կինոդիտողի հիշողության մեջ: Ժամանակակից դասականի նոր ֆիլմը դասվում է գիտական ֆանտաստիկայի շարքին` ժանր, որն առաջին հայացքից, ոչ մի առնչություն չունի Վիլնյովի հետաքրքրությունների շրջանակի հետ: Երկրորդ հայացքից արդեն պարզ է դառնում, որ հենց այդ ժանրն է բացահայտում ոչ միայն տարօրինակ պատմություններ պատմելու հեղինակի կարողությունը, այլ նաև անհավանական բարձրության է հասցնում «մերօրյա Կուբրիկի» տաղանդը:

PanARMENIAN.Net - «Ժամանում» ֆիլմը դիտված է և PanARMENIAN.Net ը ներկայացնում է իր տպավորությունները: Երբ այլմոլորակայինների տիեզերանավերը ժամանում են Երկիր, զինվորականները լեզվաբան փորձագետի են գտնում` այլմոլորակայինների հետ շփում հաստատելու համար: Նրանց լեզուն ուսումնասիրելիս` լեզվագետը սկսում է այլ կերպ ընկալել ժամանակի բնույթը, ինչն օգնում է նրան հասկանալ եկվորների այցի նպատակը:

Վիլնյովին հենց այնպես չեն համեմատում Կուբրիկի ու Տարկովսկու հետ` «Ժամանումը» դիտած առաջին իսկ քննադատները գրախոսություններում հայտարարեցին, որ «կինոնկարի «գեները» սերում են «Տիեզերական ոդիսականից» ու «Սոլյարիսից»: Ընդ որում, սերումեն ուղիղ իմաստով` դա ոչ թե զուտ փոխառություն է, և առավել ևս, որոշակի ոճին հետևելու դրսևորում: Ավելի շուտ դա այն ստեղծագործ մոտեցումն է, որը դրսևորվում է Վիլնյովի յուրաքանչյուր կադրում: Կինոդիտողին առավելագույն տեսողական, ձայնային և շոշափելի տեղեկատվություն փոխանցելու նրա կարողությունը ոչ թե անցյալի դասականներին կուրորեն հետևելու ցանկություն է, այլ սեփական ունակությունների ու տաղանդի խտացումը: «Ժամանումի» յուրօրինակ մթնոլորտը, որը կլանում է կինոդիտողին առաջին իսկ վայրկյաններից, այնքան շոշափելի է պարուրում ամբողջ իրական աշխարհը, որ դիտելուց հետո նույնիսկ դժվար է վերադառնալ, դուրս գալ խորքում թափառող աներևույթ կերպարներով սպիտակ մառախուղից:

Միաժամանակ, «Ժամանումը» վերջին տարիների ամենագեղեցիկ կինոնկարներից է: Բեմադրիչը մանրակրկիտ է մոտեցել կոմպոզիցիայի կառուցմանը, չհետևելով որոշակի, կինոյում ընդունված սխեմաներին: Նա տառացիորեն նկարում է այն, ինչ դիտողը տեսել է ոչ թե էկրանին, այլ սեփական երևակայության մեջ` կադրերը խճճվում են ու լղոզվում մտքերի պես, տենդագին արագությամբ իրար մեջ մխրճվելով, փլուզելով տարածաժամանակային պատերը, աչքի են ընկնում պատահական ենթագիտակցական կերպարների հայտնությամբ: Եվ այդ ամենը համեմված է Յոհան Յոհանսոնի աստվածային երաժշտական կոմպոզիցիաներով: Կինոնկարն դիմում է առաջին հերթին դիտողի ենթագիտակցությանը` ահաբեկող որոտը տարօրինակ աստղագնացի ընդերքում, օտար աշխարհը, ծածկված թանձր մառախուղով և մութ կերպարներով, որոնք ժամանել են ուղիղ Հովարդ Լավկրաֆթի մղձավանջներից: Վիլնյովը, ինչպես «Թշնամու» մեջ, հմտորեն խաղում է կինոդիտողի հետ` չառաջարկելով պատրաստի լուծումներ, ստիպելով ինքնուրույն որոնել պատասխանները:

«Լեզուն մարդու գիտակցության հիմքն է»` սա է առանցքային դրույթը, որին հետևում է ֆիլմը: Կտավի դրամատուրգիական մասը հիմնված է վիզուալ և ձայնային ծավալուն հենքի վրա, միաձուլվում է նրա հետ, բխում նրանից: Ամեն ինչ գլխիվայր շրջող շոկային ավարտը միանգամայն տրամաբանական է թվում` հենց այդ դրույթից ելնելով: Ի վերջո, ով ենք մենք առանց լեզվի, եթե յուրաքանչյուր կերպար, յուրաքանչյուր իրադարձություն և բոլոր մտքերը նյութականանում են մեր գիտակցության մեջ միայն և միայն բառերի տեսքով: Հեռացրեք բառերն ու աշխարհը կանհետանա: Տարօրինակ չէ, չէ որ «Ժամանումը» հիմնված է հայտնի ֆանտաստ գրող Թեդ Չանի ստեղծագործության վրա, որն իր ակտիվում ավելի շատ գրական պարգևներ ունի, քան իր գրած ստեղծագործություններն են: Հենց նա դարձավ այն գաղափարի կողմնակիցը, որ լեզուն է գիտակցության աղբյուրը, ոչ թե հակառակը, իսկ Վիլնյովն այդ գաղափարներին ձև տվեց «Ժամանումի» տեսքով:

Մի դարաշրջանում, երբ գիտական ֆանտաստիկան այնքան է նսեմացել, որ այդ ժանրին են դասում ցանկացած հեղինակի երևակայության ամեն մի պտուղը, «Ժամանումն» ասես մաքուր օդի շիթ լինի: Դա հարգանքի տուրք է խելացի, «հիմնավոր» գիտական ֆանտաստիկային, Ազիմովի, Քլարկի, Հարիսոնի, Լեմի և Բրեդբերիի ստեղծագործություններին: Դա անկեղծ սիրո խոստովանություն է գիտությանը: Եվ, անկասկած, դա հույսի դրսևորում է, որ մարդու իրական մեծությունն ու անկրկնելիությունն իր իսկ գոյության մեջ գեղեցիկը տեսնելու կարողությունն է:

Արման Գասպարյան/ PanARMENIAN.Net
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
ԽՍՀՄ ինտերակտիվ թանգարանը հրդեհից հետո տանիք է փնտրում
Տիկնիկայինի տնօրենը՝ թատրոնում ռոք-համերգի չեղարկման մասին
Երևանում կկայանա Իվան Դորնի համերգը՝ նոր ձևաչափով
2019-ի հայկական երգերը, որոնց համար չենք ամաչում
 Ուշադրության կենտրոնում
ՀՀ-ն Բեռլինալեի կինոշուկայում առաջին անգամ իր տաղավարը կունենա

ՀՀ-ն Բեռլինալեի կինոշուկայում առաջին անգամ իր տաղավարը կունենա Կինոշուկան իր մեծությամբ և հնարավորություններով աշխարհում երրորդն է

 Բաժնի այլ նյութերը
Երբ խուլիգանները ջենթլմեն են դառնում Հնեցված վիսկիի համով Գայ Ռիչիի ֆիլմը
«Վերջում միշտ լույս ենք տեսնում» Sigma Sol խումբը՝ նոր խոսք հայկական երաժշտության մեջ
«Զգա՛ ձենը» 10 պատճառ՝ DZEN-ին ներկա գտնվելու