Էլ չենք տեսնի Արցախում

Էլ չենք տեսնի Արցախում

Պատմամշակութային վայրեր, որոնք անցնում են Ադրբեջանի հսկողության տակ

Նոյեմբերի 10-ին Արցախում հրադադարի հաստատման վերաբերյալ եռակողմ հայտարարությունից հետո պարզ դարձավ, որ ադրբեջանական կողմին է անցնելու ազատագրված Աղդամը, Քարվաճառն ու Լաչինը, ԼՂ-ում ռուս խաղաղապահներ են տեղակայվելու, կողմերը կանգ են առնելու իրենց զբաղեցրած տարածքներում։

PanARMENIAN.Net - Ադրբեջանին անցնող պատմամշակութային կոթողների վերջնական ցանկն Արցախի մշակույթի նախարարությունը դեռ հստակեցնում է: PanARMENIAN.Net ը մեկտեղել է պատերազմի դադարեցման հայտարարության արդյունքում ադրբեջանական կողմին անցնող պատմամշակութային մի քանի հուշարձան, որոնք հայերը մոտ ապագայում այլևս չեն կարող այցելել. ցանկը հաստատել են նաև Արցախի մշնախից։

- Մ.թ.ա. 1 դարում՝ Տիգրան Մեծի օրոք կառուցված Տիգրանակերտ քաղաքը մեկն էր Տիգրան Մեծի օրոք իր կայսրության մեջ կառուցված 4 Տիգրանակերտներից։ Քաղաքի ճշգրիտ տեղանքը հայտնաբերվել է 2005 թվականին, 2006-ից սկսվել են պեղումները։ 2010-ի մայիսին Տիգրանակերտի տարածքում գտնվող ուշ շրջանի կանգուն ամրոցում բացվել է պեղումների թանգարանը։ Պատերազմից հետո ադրբեջանական կողմին է անցնում Տիգրանակերտի ամրոցն ու անտիկ քաղաքի՝ հայ գիտնականների պեղումների արդյունքում բացահայտված հատվածը։

- Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցին հայ առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի կենտրոնն էր, Արցախի խորհրդանիշերից մեկը։ Կառուցվել է 1868-1887 թվականներին։ Խորհրդային տարիներին այն փակ էր, հետագայում եկեղեցին վերականգնվել է ու սկսել գործել։

Սեպտեմբերի 27-ից սանձազերծված պատերազմի ընթացքում Սբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոցը երկու անգամ հրթիռակոծվել է ադրբեջանական ուժերի կողմից, հետագայում նաև վանդալիզմի ենթարկվել։ Շուշիի եկեղեցին մնալու է «ադրբեջանական տարածքում»։

- Քարվաճառի Տաք ջրեր կամ Ջերմաջուր հանքային աղբյուրների խումբը գտնվում է Տրտու (Թարթառ) գետի ավազանի վերին հոսանքում, 2200-2400 մ բարձրության վրա։ Տաք ջրերը հարուստ են բնական տաք աղբյուրներով, իսկ այդ աղբյուրները՝ հայտնի իրենց բուժիչ նշանակությամբ։

- Ադրբեջանի հսկողության տակ է հայտնվելու նաև Շուշիի Կանաչ Ժամ եկեղեցին (Սբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի)։ Այն կառուցվել է 1818 թվականին, տեսանելի է Շուշիի գրեթե ամեն կետից։ Եկեղեցին այդ անունը ստացել է, քանի որ ժամանակին դրա գմբեթը եղել է կանաչ, պատերազմի ավարտից մի քանի օր անց գմբեթը ոչնչացվել է։

- Արցախի ամենահայտնի ու զբոսաշրջային մեծ նշանակություն ունեցող Հունոտի կիրճը ևս անցնում է Ադրբեջանին։ Բնապատմական այս արգելոցը գտնվում է Շուշիի շրջանում: Այստեղ են նաև պատմական, բնական և ճարտարապետական մի շարք գեղատեսիլ վայրեր: Ամենահայտնիներից մեկը Մամռոտ Քար ջրվեժն է, ավելի հայտնի որպես «Զոնտիկներ»: Այն սկիզբ է առնում կիրճի ներսից, ջուրը թափվում է մամռապատ քարի վրա և հովանոցաձև ջրվեժ ձևավորում: Մամռոտ Քար ջրվեժը գտնվում է Կարկառ գետի ափին՝ բնական լողավազանի մոտ: Այս կիրճում են նաև Ավանա Կարան և Ալեքսանա Ղուզե քարանձավները, Ջդրդուզ դաշտը, Շուշիի պարիսպները, Հունոտի ջրաղացն ու Հունոտ գյուղը։

- Հադրութի շրջանում գտնվող Գտչավանք վանական համալիրը, որը հիշատակվում է դեռ վաղ միջնադարյան աղբյուրներում, նույնպես մնում է ադրբեջանական կողմին։ Գտչավանքը հոգևոր մեծ ժառանգություն լինելուց զատ նաև մշակութային կենտրոն էր․ 15-18-րդ դարերում այդտեղ բազմաթիվ պատմաազգագիտական երկեր են գրվել։ Վանական համալիրի պատերին 13-14-րդ դարերի արձանագրությունները ևս փոխանցում են կարևոր տեղեկություններ։ Վանական համալիրի բոլոր առանձնահատկություններին գումարվում է նաև ճարտարապետությունը․19-րդ դարում Լեոյի «Իմ հիշատակարանում» վանքի ճարտարապետությունը բնութագրվում է որպես Բագրատունյաց ոճի կնիքը կրող: Գտչավանքի տարածքում նաև բազմաթիվ խաչքարեր կան։

Ոչ հայկական և ոչ էլ ադրբեջանական են մնում Դադիվանքն ու Ամարասը. դրանք կհսկեն ռուս խաղաղապահները:

Սեպտեմբերի 27-ից Արցախի դեմ Ադրբեջանը պատերազմ էր սանձազերծել՝ ահաբեկիչ-վարձկանների ու թուրքերի անմիջական աջակցությամբ։ Նոյեմբերի 10-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ ՌԴ ու Ադրբեջանի նախագահների հետ պատերազմի դադարեցման համաձայնության է եկել։ Ըստ դրա՝ Ադրբեջանը և Հայաստանը կանգ առան իրենց զբաղեցրած դիրքերում: Իսկ ՌԴ խաղաղապահները տեղակայվեցին ԼՂ շփման գծի երկայնքում և Հայաստանի հետ կապող միջանցքում: Պատերազմի ընթացքում հայկական կողմը տարածքային կորուստներ ունեցավ որոշ ուղղություններով, այդ թվում կորցրեց Շուշին։ Բացի այդ, ըստ եռակողմ հայտարարության, հայկական կողմը հետ քաշեց զորքերը Աղդամից, նույնը պետք է անի Քարվաճառի պարագայում՝ վերջնաժամկետը նոյեմբերի 25-ն է, իսկ մինչև դեկտեմբերի 1-ը` դուրս գա Լաչինից։

Անահիտ Հակոբյան / PanARMENIAN.Net
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Դադիվանքի նոր աղոթողների անցյալը
Ինչպես են Մոսկվայի հայերը վաճառում իրենց գրքերը՝ օգնելու արցախցիներին
Թիկունքի կամավորների փորձն ու գործը
Մզկիթ դարձած տաճարների Թուրքիան
 Ուշադրության կենտրոնում
Պեսկով․ Կրեմլը չի մեկնաբանում ռուսական սահմանակետերի տեղակայման գաղափարը հայ-ադրբեջանական սահմանին

Պեսկով․ Կրեմլը չի մեկնաբանում ռուսական սահմանակետերի տեղակայման գաղափարը հայ-ադրբեջանական սահմանին Նա ասել է, որ ՌԴ-ն քիչ ջանք չի գործադրել հայ-ադրբեջանական սահմանին հրադադարի ռեժիմը վերականգնելու համար

 Բաժնի այլ նյութերը
«Քամուն տվեցին հայկական բարոյական արժեքները» Հայ կնոջ մեքսիկական արկածներն ու ապտակի ուժը
Հայ մուրացկանի կես միլիոնն ու քրոջ և պատգամավորի կռիվը Մերի Գուզելյանի կյանքն ու մահը Բոստոնում
Ամեն ինչ ավելի սարսափելի է, քան թվում է Բեյրութահայ ընտանիքը՝ ՀՀ գալու հույսով