Հայկական մետաղադրամների պատմությունից. Ղարաբաղի խանությունում հատում էին սեփական մետաղադրամները

Հայկական մետաղադրամների պատմությունից. Ղարաբաղի խանությունում հատում էին սեփական մետաղադրամները

Ղարաբաղի գլխավոր դրամահատարանը գտնվում էր Փանահաբադում (Շուշի)

Հիջրայի (մահմեդական տարեգրության) 996 թվականին (մեր տարեգրության 1588 թվական), Ղարաբաղը և մերձակա տարածքները, որոնք գտնվում էին Օսմանյան տիրակալության ներքո, անցնում են Պարսկական միապետների տիրապետության տակ: 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Պարսկական տիրակալության իշխանության թուլացման ժամանակահատվածում, տարածաշրջանում ստեղծվում են կիսաանկախ խանություններª Ղարաբաղի, Շիրվանի, Շեքիի, Գյանջայի և այլն:

PanARMENIAN.Net - Քոչվոր մահմեդական ցեղի ներկայացուցիչ Փանահ Ալի խանը գրավում է Շոշ գյուղի բերդը: Հետագայում օգտվելով Պարսից շահի վստահությունից իրեն հռչակում է Ղարաբաղի խան:

Խանությունները թողարկում էին իրենց մետաղադրամները: Այդ ժամանակաշրջանում Ղարաբաղի տարածքում գլխավոր դրամահատարանը գտնվում էր Փանահաբադումª ներկայիս Շուշի:

Պարսկական կայսրություն, Ֆաթհ Ալի Շահ (1212-1250 հ.թ./1797-1834 թթ.), արծաթե աբասի, թողարկված է հիջրայի 1212 թ./1797 թ. Փանահաբադում (Շուշի): Քաշը 4.36 գ,տրամագիծը 22.36 մմ, առանցքն. ուղղված. 9:

Ղարաբաղի խանությունը կարճ ժամանակահատվածումª 18-րդ դարի վերջից մինչև 19-րդ դարի սկիզբը թողարկել է մետաղադրամներ: Իբրահիմ Խալիլ Խանի (1763-1806 թթ.) կողմից թողարկվել են արծաթե աբասիներ և պղնձե կես բիստիներ: Նրան հաջորդած Մահդի Կուլի Խան Մուզաթֆարը (1806-1822 թթ.) թողարկել է արծաթե աբասիներ: Մետաղադրամներին նշված է թողարկման վայրըª Փանահաբադ: Դա հաստատում է, որ այդ շրջանում գոյություն է ունեցել առանձին խանություն, որը ոչ ոքի չէր ենթարկվում, առավել ևս Ադրբեջանին, որն այն ժամանակ ուղղակի գոյություն չուներ:

Մետաղադրամների նկարագրությունը

Արծաթե մետաղադրամների՝ աբասիների վրա մակագրություններ կային միայն պարսկերեն լեզվով, նշվում էր տիրակալի անունն ու հատման վայրը: Աբասիները ունեցել են 2.0-2.3 գ քաշ և լայն շրջանառել են նաև Պարսկաստանի տարածքում: 1 բիստին հավասար է եղել 20 դինարի, իսկ 1 աբասինª 200 դինարի:

Նշված տարածքները Գյուլիստանի պայմանագրի (1813 թվական) կնքումից հետո Պարսկաստանից անցնում են Ռուսաստանի կայսրությանը: Ռուսաստանի կայսրության տիրակալության տակ գտնվելիս այդ տարածքները 1868 թվականից ընդգրկվել են Ելիզավետպոլի (Գյանջա) նահանգի կազմում: Առանձին խանություններում մետաղադրամներ հատելու անհրաժեշտություն այլևս չկար, քանի որ Ռուսական կայսրությունում կենտրոնացված կերպով հատվում էին ռուսական մետաղադրամներ կայսրության ողջ տարածքի համար:

Ղարաբաղի խանություն, Մահդի Խուլի Խան Մուզաթֆար (1221-1235 հ.թ./1806-1822 թթ.), արծաթե աբասի, թողարկված է հիջրայի 122x հ.թ./1806-1814 թթ. Փանահաբադում (Շուշի): Քաշը 4.28 գ, տրամագիծը 22.0 մմ, առանցքն. ուղղված. 9:

Կենտրոնական բանկի հավաքածուն այս տարի համալրվեց Շուշիում հատված հրաշալի արծաթե մետաղադրամներով, որից մեկը պարսկական համապետական թողարկման մետաղադրամ է՝ աբասի, իսկ երկու այլ մետաղադրամները, նույնպես աբասիներ, դասվում են Ղարաբաղի խանության թողարկմանը:

Ղարաբաղի խանություն, անտարեթիվ, արծաթե աբասի, թողարկված է Փանահաբադում (Շուշի): Քաշը 1.907 գ, տրամագիծը 23.12 մմ, առանցքն. ուղղված. 4:

Նյութը նախապատրաստվել է Հայաստանի Կենտրոնական բանկի հետ համատեղ, ՀՀ ԿԲ դրամագետ Գևորգ Մուղալյանի մասնակցությամբ

Վիկտորիա Արարատյան / PanARMENIAN.Net , Վարո Ռաֆայելյան / PanARMENIAN Photo
| Նախագծի գործընկեր
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Աշխարհի օդանավակայաններից շատերում հերթապահում են բուժաշխատողները՝ ջանալով հայտնաբերել Էբոլայի տենդով վարակված ուղևորներին: Հայաստանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում ևս 24-ժամյա հերթապահություն է սահմանվել:
Ամերիկացի հայտնի գրող ու ակտիվիստ Թիմաթի Ֆերիսը ժամանակին օրական 14 ժամ է աշխատել, բայց հասկացել է, որ դա իրեն դժբախտացնում է
Ապահովագրական ընկերությունները թանկացումը տարբեր կերպ են մեկնաբանում
Սևանում լճի ջրի մակարդակը նախորդ տարվա համեմատ իջել է 9 սանտիմետրով
 Ուշադրության կենտրոնում
Մարտական ծառայության կանոնների խախտման արդյունքում զինվոր է մահացել

Մարտական ծառայության կանոնների խախտման արդյունքում զինվոր է մահացել Զինծառայողը զոհվել է գլխի ճակատային շրջանում ստացած հրազենային գնդակային թափանցող մահացու մարմնական վնասվածքի արդյունքում

 Բաժնի այլ նյութերը
Աշուն 2014. Սպասվող հայկական իրադարձությունները Հայաստանում ու դրանից դուրս մեր երկրին առնչվող ամենասպասված ու հետաքրքիր աշնանային իրադարձությունները
Կոտայքում ուրարտական` նախկինում անհայտ ամրոց են պեղել. Մ.թ.ա. IX-VII դար Սոլակ-1 նորահայտ հնավայրում հնագետները դեռևս պեղել են ամրոցի միայն մեկ սենյակը
«Կիրը անց ես կացրել». Կիրանցի վանքը, XIII դար Հայկական քաղկեդոնական ճարտարապետության գլուխգործոց համարվող Կիրանցի վանքը Վրաստանի կողմից վիճարկվող սրբատեղիներից մեկն է