// IP Marketing video - START// IP Marketing video - END
Պետսահման չճանաչող կենդանին

Պետսահման չճանաչող կենդանին

Հայաստանի 9 ընձառյուծն ու դրանց մշտական միգրացիան

2005 թվականին Հայաստանի հարավում Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի տեսախցիկը կովկասյան ընձառյուծ է արձանագրում է, ինչը, տասնամյակների ընդմիջումից հետո, Հայաստանում կենդանատեսակի առկայության առաջին ապացույցն էր:

PanARMENIAN.Net - ՀՀ Կարմիր գրքում և Բնության պահպանության միջազգային միության՝ վտանգված կենդանիների ցանկում ընդգրկված պարսկական կամ կովկասյան ընձառյուծը Հայկական լեռնաշխարհում ապրել է դարեր շարունակ, սակայն նախորդ դարից ի վեր, կենդանատեսակի առկայության մասին որևէ փաստ չկար:

Հիմնադրամի՝ «Ընձառյուծի պահպանության» ծրագրի համակարգող Արսեն Գասպարյանը PanARMENIAN.Net ի հետ զրույցում ասաց, որ վերջին 10 տարվա ընթացքում հաջողվել է կովկասյան 9 ընձառյուծ է արձանագրել: «Յուրաքանչյուր ընձառյուծի նախշերը եզակի են, այնպես ինչպես մարդկանց մատնահետքերը, սա մեզ հնարավորություն է տալիս տարբերակել կենդանիներին»,-ասում է Արսեն Գասպարյանը:

Հայաստանի ամբողջ հարավում տեղադրված ավելի քան 100 տեսախցիկն առավել հաճախ արձանագրել են երկու ընձառյուծի: Նրանց հիմնադրամում անուններ են տվել՝ արու Արազը և էգ Եվան. զույգը վերջերս երեք ձագ է ունեցել: Տեսախցիկներն արձանագրել են նաև ոտքը վնասած երեք ընձառյուծի: Հիմնադրամում կարծում են, որ կենդանիների վերջույթները վնասվել են ականների պայթյուններից՝ Նախիջևանի հետ սահմանը հատելիս կամ որսագողերի թակարդներից:

Կովկասյան ընձառյուծը պետական սահաման չի ճանաչում

«Կովկասյան ընձառյուծը բնակվում է Խոսրովի արգելոցից մինչև Նախիջևանի և Իրանի հետ սահման: Նա հաճախ է անցնում հարևան երկրներ: «Կենդանիները մշտական շարժման մեջ են, նրանք հաղթահարում են մինչև 30.000 հա տարածք և փնտրում են ավելի լավ ապրելավայր»,-ասում է Արսեն Գասպարյանը:

Ընձառյուծների հիմնական ապրելավայրը Իրանն է, Հայաստան գալիս են հենց այստեղից: Ծրագրի համակարգողի խոսքով՝ Իրանում նույնպես կենդանատեսակը վտանգված է. 500-800 ընձառյուծ է հաշվվում:

2017-ի հոկտեմբերին, ՄԱԿ-ի «Վայրի կենդանիների միգրացվող տեսակների կոնվենցիայով» կովկասյան ընձառյուծը ներառվել է միգրացիա կատարող վտանգված կենդանիների ցանկում:

Ընձառյուծի պահպանության համար հարկավոր են մեծ տարածքներ

ՀՀ բնապահպանության նախարարության և հիմնադրամի համագործակցությամբ՝ 2009 թվականին կովկասյան ընձառյուծի պահպանության համար ստեղծվում է չորս տարածք՝ «Գնիշիկ» պահպանվող լանդշաֆտը, «Խուստուփ» ու «Զանգեզուր» պետական արգելոցները և «Արևիկ» ազգային պարկը, որոնք միասին կազմում են մոտ 70.000 հա:

«Կենդանին լքում է իր ապրելավայրը մի քանի պատճառով. նախ՝ դրա տարածքում կարող է մեկ այլ ընձառյուծ հայտնվել, որի հետ կամ բախման մեջ է մտնում, կամ հեռանում է այնպիսի վայր, որտեղ չկա «մրցակցություն»,-ասում է Արսեն Գասպարյանը: Հայաստանից հեռանում են փոքր տարածությունների պատճառով, երբ կենսաբազմազանության հաշվին ընդլայնվում է հանքարդյունաբերությունը:

«Ընձառյուծի պահպանությունը համալիր գործողություններ է պահանջում, և եթե դրա ապրելավայրում քիչ են կամ բացակայում են կեր հանդիսացող կենդանատեսակները՝ բեզոարյան այծը, հայկական մուֆլոնը, այծյամը և այլն, կենդանին կհեռանա: Ուստի անհրաժեշտ է մտածել նաև վերոնշյալ կենդանատեսակների պահպանության մասին»,- ասում է Գասպարյանը:

Ծրագրի շրջանակներում հինգ համայնքն ընդգրկող խնամակալների ցանց է ստեղծվել, որի շրջանակներում համայնքների մի քանի բնակիչ մշտադիտարկում են անցկացնում՝ ուսումնասիրում կենդանու հետքերը և այլն: Իսկ հայկական Arloopa հավելվածը թույլ է տալիս տեսնել վիրտուալ ընձառյուծին:

Նանե Մանասյան / PanARMENIAN.Net
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Որտեղ «տժժալ» Երևանում գիշերվա 2-ից հետո
Որտեղ մայրաքաղաքում փորձել համեղ պաստա
Մասնագետները՝ ՀՀ աշխատաշուկայի իրական պատկերի մասին
Տղա-աղջիկ խախտված հարաբերակցությունը Երևանում և մարզերում
 Ուշադրության կենտրոնում
Դեպի Իսպանիա վիզաները ՀՀ քաղաքացիներն ավելի արագ կստանան. Երևանում այդ երկրի վիզա կենտրոն կգործի

Դեպի Իսպանիա վիզաները ՀՀ քաղաքացիներն ավելի արագ կստանան. Երևանում այդ երկրի վիզա կենտրոն կգործի Դեպի Իսպանիա վիզայի տրամադրումը այժմ հնարավոր կլինի իրականացնել ընդամենը երկու շաբաթվա ընթացքում՝

 Բաժնի այլ նյութերը
Վտանգավոր ու վտանգված Հայաստանի թունավոր օձերը
3 տարի ու 4 սպանված Ինչ կապ կա Վերնիսաժում կրակոցների ու Ալավերդու քաղաքապետի ընտրությունների միջև
Առաջ դեպի անցյալը «Խորհրդային շունչը» պահպանած երևանյան սրճարանները