Հայերը չեն նշում Նավասարդը որպես պետական տոն, որովհետև Հայկ Նահապետը քրիստոնյա չի եղել

Նավասարդի տոնը Հայաստանում համաժողովրդական սիրված տոն է եղել, բայց այն դադարել են նշել Գրիգորիանական օրացույցին անցնելու պատճառով

7 հեթանոսական աստվածներին նվիրված տոնը նշանակալի է դարձել հայ ժողովրդի համար մի քանի կարևորագույն դեպքերով: Հին հայկական Նոր տարի Նավասարդը Հայաստանում նշվում է տասնյակ դարեր շարունակ օգոստոսի 11-ին: Այդ տոնն ամենասիրված և պաշտված տոներից մեկն է եղել մեր նախնիների համար, իսկ հիմա նրա մասին կարելի է լսել միայն պատմաբանների պատմություններից և ընթերցել հայկական ժողովրդական բանահյուսության ստեղծագործություններում:

PanARMENIAN.Net - «Օգոստոսի 11-ն ըստ հին հայկական օրացույցի նոր տարվա առաջին օրն է: Հնուց այն նշվել է որպես Նավասարդի տոն: Այն մի քանի օր նշել են բոլորը` արքայական ընտանիքի ներկայացուցիչներից մինչև հասարակ գյուղացիներ: Դա համաժողովրդական, ինչպես այն անվանել են «համաշխարհային» տոն է եղել Հայաստանում»,- հաղորդել է ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի առաջատար գիտաաշխատող, ազգագրագետ Գոհար Վարդումյանը:

Նա պատմել է ժողովրդական զվարճությունների, երգերի, պարերի, գուշակությունների, այդ օրը նշելու ավանդական միջոցների մասին:

«Նավասարդը նվիրվել է 7 հայկական հեթանոս աստվածներին. Արամազդը` հայոց գերագույն աստծված, Անահիտը` գերագույն աստվածուհի, Աստղիկը` ջրի աստվածուհի, Նանեն` պատերազմի և իմաստության աստվածուհի, Վահագն` պատերազմի, որսորդության, կրակի և կայծակի աստված, Միհր` արևի, երկնային լույսի և արդարության աստված, Տիր` գրի, իմաստության, գիտելիքների, գիտությունների հովանավորի և արվեստների աստված: Ավանդույթի համաձայն, այդ օրն աստվածներն իջել են երկրի վրա, լողացել են Արածանի սուրբ գետում և հետո դիտել են տոնակատարությունները ձյունապատ լեռներից: Մարդիկ պետք է հաճոյանային աստվածնեևրին, որպեսզի տոնը հաջող անցներ, ուստի նրանց զոհաբերում էին ցորենի հատիկներ, տնային կենդանիների արյուն և անցկացնում էին այլ ծեսեր: Նավասարդը համարվում էր նաև սիրո տոն:

Բացի դրանից, օգոստոսի 11-ը Հայաստանում նշվում է որպես Արարատ լեռան վրա Նոյան տապանի կանգ առնելու օր: Դժվար է ասել, թե հենց որ հազարամյակում է տեղի ունեցել այդ իրադարձությունը, սակայն հայերը վաղուց նշել են այդ տոնը հենց օգոստոսի 11-ին»,- նշել է Վարդումյանը:

Մ. թ. ա. 2492թ. օգոստոսի 11-ին նշվում է ևս մեկ կարևոր իրադարձություն հայ ժողովրդի համար: Այդ օրը, ինչպես գրում է պատմաբան Ղևոնդ Ալիշանը, տեղի է ունեցել Դյուցազնամարտ, որի ժամանակ հայ ժողովրդի ազգապետ Հայկազունիների դինաստիայի հիմնադիր Հայկ Նահապետը սպանել է ասորացի բռնակալ Բելին և սկիզբ դրել ապագա հայոց պետությանը: Անվանի հայ պատմաբան Մովսես Խորենացին նշում է, որ հայոց երկիրը և ժողովուրդն իրենց Հայք անվանումը ստացել են Հայկ Նահապետի անունից: «Դա լիովին հերքում է ենթադրություններն այն մասին, որ հայերը քոչվոր ցեղերի նախնիներ են, որոնք այդ հողեր են քոչել»,- ընդգծել է Գոհար Վարդումյանը:

Բոլոր այս իրադարձությունները միավորվելով իրապես ազգային համաժողովրդական տոն են կազմել Հայաստանի համար, որը Գրիգորիանական օրացույցին անցնելու պատճառով դադարել են նշել: « Գրիգորիանական օրացույցը ներմուծվել է 16-րդ դարում Հռոմի Պապ Գրիգորիոս 13-րդի կողմից, սակայն հայերն այդ օրացույցն ավելի ուշ են կիրառել:

Սկզբից այն օգտագործել են Վենետիկի կաթոլիկ հայերը, այնուհետև Լեհաստանում, իսկ հետո` Ռուսաստանում, իսկ Հայաստան եկել է 18-րդ դարում: Նոր տարին հունվարի 1-ին տոնել են 20-րդ դարի սկզբին, իսկ Հայաստանում Նոր տարին պաշտոնական տոն է դարձել միայն խորհրդային ժամանակները»,- պատմել է ազգագրագետը:

Նա ցավով նշել է, որ հիմա նույնիսկ Հայաստանի մարզերում և գյուղերում, որտեղ պահպանվել են հին ավանդույթները, չեն նշում Նավասարդը: «Մենք նշում ենք մեր հեթանոսական տոները, ինչպիսիք են Զատիկը և Վարդավառը, բայց արդեն որպես ժամանակակից եկեղեցական տոներ` Հարություն և Քրիստոսի Պայծառակերպություն: Հայ եկեղեցին ամեն տարի օրացույցներ է թողարկում այդ տոների նկարագրությամբ, սկսած դրանց հեթանոսական արմատներից, սակայն, ցավոք սրտի, Նավասարդը չկա, և մենք մասնագետների խմբով որոշել ենք շտկել դա»,- նշել է Գոհար Վարդումյանը: Նա պատմել է, որ երկու անգամ դիմել է Հայաստանի կառավարությանը` առաջարկելով Նավասարդը նշել որպես պետական տոն: «Կառավարությունն իր հերթին դիմել է Հայ Առաքելական եկեղեցուն, որը մերժել է առաջարկը և բացատրել նրանով, որ Հայկ Նահապետը քրիստոնյա չի եղել»:

Այդպես հայերը մնացել են առանց ամառային տոնի, թեև դրա որոշ ծեսեր կրկին հարություն են առել Էրեբունի-Երևան տոնի ժամանակ: «Ի դեպ այդ տոնը ևս երկար ժամանակ թույլ չեն տվել անցկացնել, սակայն այս դեպքում մենք կարողացանք հասնել մեր ուզածին»,- ասել է Գոհարը:

Մանե Ամիրջանյան / PanARMENIAN News
 Ամենաընթերցվողը բաժնում
Սեփականատերերը՝ կարանտինի մասին
Ինչ սկզբունքով են հայերն աղջկա ու տղայի անուն ընտրում
 Ուշադրության կենտրոնում
«Հայրենիք» զորախմբի անդամների կողմից դասալքության դեպքեր չեն հայտնաբերվել

«Հայրենիք» զորախմբի անդամների կողմից դասալքության դեպքեր չեն հայտնաբերվել Պարզվել է, որ քրեական գործ չի հարուցվել, մեղադրանք առաջադրելու համար էլ ապացույցներ չեն գտել

 Բաժնի այլ նյութերը
Փարիզից Աշնակ՝ տուրիստներին սպասելիս Զբոսաշրջության ոլորտը՝ Ֆրանսիայից եկած ու հյուրատուն հիմնած Անիի աչքերով
Գնիր ավտոս՝ օգնիր Արցախին Ինչպես են մարդիկ վաճառում մեքենաները՝ հանգանակության համար
Ուղեցույց Ինչպես տարբերել սահմանից հաղորդվող կեղծ լուրը՝ իրականից